Əssaləmu əleykum, Qonaq | Qrupunuz: "Qonaq" | RSS
İslamiyyət
Bömələr
Мини-чат
Baş səhifə » 2009 » May » 13 » Azan və iqamədə üçüncü şəhadət (2-ci hissə)
Azan və iqamədə üçüncü şəhadət (2-ci hissə)
12:24

 Üçüncü şəhadətin hökm və mövzuya münasib olması
    Bilirik ki, azan, tənhalıqda namaz vaxtının elan olunması və camaatın namaza cəm olmaları üçün deyilir. Bu işi başqa vasitələrlə də etmək olar, məsələn: o zamanlar geniş yayılmış şeypur çalmaqla və s...
    Azan, dinin şuarı, İslam həqiqətinin elan olunması və onun əsasıdır. Həzrət İmam Səccad (ə) buyurur: “Azan sizin dininizin nişanəsidir”. (əl Azan, səh 157).
    İmam Rza (ə) hədisdə azanın hikmətini İslamın və imanın aşkar olunmasında görərək, bildirir ki, onun da əsası Allah və onun Rəsuludur. (əl Azan, cild 1, səh 299).
    Bilirik ki, Əhli-beyt (ə) vilayəti, xüsusi ilə də Əlinin (ə) vilayəti Əhli-beyt (ə) məktəbində İslam dininin əsasıdır. Peyğəmbər (s) və Əli (ə) olmadan din kamil olmaz və Allah insanlardan razı qalmaz. Əlimizdə olan Əhli sünnət və Şiə rəvayətləri təsdiq edir ki, hər kəs zəmanəsinin imamını tanımadan ölsə cahiliyyət dövründə ölənlərdən sayılır.
    İmam Rza (ə) özünün məşhur “Silsilətuz zəhəb” (qızıl silsilə) hədisində Allah-təalanı zikr etdikdən sonra buyurur: “La İlahə İllallaah bir qaladır, hər kim o qalaya daxil olsa, əzabdan amanda olar. Bu “La İlahə İllallah” şəhadəti o zaman qəbul olar ki, onunla birlikdə şərtləri də qəbul olsun və mən o şərtlərdən sayılıram.” (ət-Tovhid, mərhum Şeyx Səduq, səh 25.)
   
    Üçüncü şəhadətin ikinci şəhadətlə uyğun olması barədə
    Diqqət olunası məsələlərdən biri də vilayətə şəhadət verməyin risalət əmri ilə bir yerdə olmasıdır. İmamət və risalət məsələsi Əhli-beytin (ə) nəzərində risalətlə birgə araşdırılması gərəkən mühüm işlərdən biridir.
    Əhli sünnə ədalət və icmanı imama dair zəruri sayırlar. Onlardan bəziləri ictihad sözünü “məvaqif” kitabının müəllifi onun şərhində (cild 8, səh 349) ixtisar etmişdir. Bəziləri isə “Ədalət” sözünü ixtisar etmişdir. Qeyd etmişlər ki, imamət döyüşmək yolu ilə əldə edilir, hətta imamın fasiq və nadan olması belə mümkündür. (Əsfərayin Şafii dər cinayət, bax, dəlayilus sidq cild 4, səh 244).
    İmama şərab içdiyinə görə şəllaq vurulmamalıdır. Ona görə ki, o Allahın naibidir. (həmin mənbə, səh 255). Nəsfiyyənin əqaid şəhrində deyilmişdir: “İmam fəsad və zülm etdiyinə görə öz fəzifəsindən çıxarıla bilməz.”
    İmam Nudi (sünnü alimi) demişdir: “Əhli sünnə alimlərinin yekdil fikrinə görə sultan və xəlifə fəsad işlərinə görə xilafətdən uzaqlaşdırıla bilməz. (Şərh Səhih Muslim, cild 12, səh 229, Şiə şünasi, səh 560).
    Əhli sünnə alimlərindən olan Baqelani deyir: “Hədis alimlərini çoxlasrının fikrincə imam etdiyi zülmə, malı qarət etdiyinə, şillə vurmağına, əziyyət etdiyinə, və bu kimi işlərə görə imamlıqdan uzaqlaşdırıla bilməz və onun əleyhinə çıxmaq düzgün deyildir. (ət Təmhid baqelani, bax: Şiə Şunaslıq, səh 562).
    Bəli, Əhli sünnə alimlərinin nəzəriyələrinə isə, görə imamətin risalətlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Şiəliyə görə heç bir əməl, istər mühüm istər qeyri - mühüm imaməti qəbul etmədikdən sonra qəbul olunmaz. (Vəsailus şiə, bab 29, Müqaddəmeye ibadət, cild 1, 2...)
    İmam bütün fəzilətlərdə (el, ismət və təqva) peyğəmbər kimidir. İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: İmamlar Allah Rəsulunun məqamındadır. Agah olun həqiqətən onlar peyğəmbər deyildirlər. (Üsuli Kafi, cild 1, səh 270).
    İmam Rza (ə) həmçinin imamətin böyük məqam olmasından bəhs edib buyurur: “İmamlar peyğəmbərlərin məqamındadır. Fərq yalnız bundadır ki, onlara yalnız vəhy olunmaz. İmam Allahın və Rəsulun xəlifəsidir. İmamət İslamın əsasıdır, çünki imam nur saçan günəşdir, heç göz və əl ona çatmaz. İmam hər günah və eybdən uzaqdır. İmam öz zəmanəsinin yeganəsidir. Heç kim onun kimi ola bilməz. Və onu əvəz edən yoxdur. Heç kəs onu özü seçə bilməz. (Üsuli kafi, kitab Höccət, cild 1, səh 283).
    Yaranışın ilk mərhələsində imamətə şəhadət vermək
    İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: “Allah-təala ilk dəfə bizim ailəmizi uca səslə çağırmışdır və göstəriş vermişdir ki, nida edən üç dəfə nida etsin: Şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa Allah yoxdur. Şəhadət verirəm ki, Məhəmməd (s) Allahn rəsuludur. Şəhadət verirəm ki, Mö`minlərin əmiri olan Əli (ə) haqdır.” (Üsuli kafi, cild 1, səh 441).
    İndi isə vilayətə şəhadət verməyi qısa şəkild zikr edirik:
    1. Ərşdə ikinci şəhadətdən sonra yazılmışdır: “Əli (ə) Məhəmmədin (s) çanişinidir.” (Biharul ənvar, cild 27, səh 11).
    2. Ərşin ətrafında ikinci şəhadətdən sonra yazılmışdır: “Əli (ə) möminlərin əmiridir.” (Həmən mənbə, cild 27, səh 11).
    3. Cənnətin qapılarına ikinci şəhadətdən sonra yazılmışdır: “Əli (ə) Allahın vəlisidir.” (Həmən mənbə, səh 113).
    4. Cəbrailin (ə) qanadlarına ikinci şəhadətdən sonra yazılmışdır: “Allahdan başqa Allah yoxdur və Əli (ə) Məhəmmədin (s) vəlisidir.”
    5. Yeddi təbəqəli göydə ikinci şəhadətdən sonra Əbu Talib oğlu Əlinin (ə) möminlərin əmiri olması yazılmışdır. (Biharul ənvar, cild 18, səh 304).
    6. Allah-təala dağları yaratdığı zaman yazmışdır: “Əli möminlərin əmiridir. (Əl ehityac, cild 1) Bunlardan əlavə Allah-təala suyu, ayı, günəşi, və digər varlıqları yaradarkən Əlinin (ə) möminlərin əmiri olmasını yazmışdır. (Həmin mənbə).
    Üçüncü şəhadət fitrətdə
    Vilayətə şəhadət vermək fitri göstərişdir. Allah-təala insanları vilayətə şəhadət verməyə görə yaratmışdır. İmam Sadiq (ə) bu barədə buyurmuşdur: “Allah insanı fitrət əsasında yaratmışdır. Fitrət dedikdə yəni tovhidin (Allahın birliyini qəbul etmək) Peyğəmbərin risalətini və Əlinin (ə) möminlərin əmiri olmasının qəbul olunması nəzərdə tutulur (ət-Tovhid,səh.329 ). Həmçinin bu mübarək ayədə buyurmuşdur: ”Sənin pərvərdigarın Adəm övladlarından əhd-peyman almışdır. ” O əhd-peyman Allahın təkliyi, Məhəmmədin (s) peyğəmbərliyi, və Əlinin (ə) möminlərin əmiri olması və ondan sonra gələn imamların imam olmasıdır. (Bihar, cild 15, səh 17 və 280).
    İmam Sadiq (ə) buyurmuşdur: “Əlinin (ə) vilayəti bütün Peyğəmbərlərin kitabında yazılmışdır. (Bəsairul dərəcat, səh 92).
    Heyvanlar, bitkilər və sair məxluqların şəhadəti
    Məsumların bir çoxunun kəramət və möcüzələri, heyvanlar, ağaclar, daşlar və hətta çınqıllar belə Allahın təkliyini, Məhəmmədin (s) Allahın rəsulu olmasını və Əlinin (ə) möminlərin əmiri olmasını təsdiq etmişlər. Ayrı-ayrılıqda onların bəzilərini qeyd edirik:
    Əli (ə) quşların təsbih və namazı barədə Allahın kitabından buyurmuşdur: “Quşların hamısı zikr deməyi bacarırlar”. Həzrət buyurmuşdur: “Allah-təala mələkləri müxtəlif simalarda xəlq etmişdir. Onlardan biri də xoruz şəklindədir ki, onun bir qanadı şərqdə, bir qanadı isə qərbdədir. O namaz vaxtı qanadlarını çırparaq səs edir və bu cümləni zikr edir: Şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa Allah yoxdur. Şəhadət verirəm ki, Məhəmməd (s) Allahın bəndəsi, rəsulu və peyğəmbərlərin ağasıdır. Və həqiqətən İslam Peyğəmbərinin canişini, canişinlərin xeyirlisidir. Pak və müqəddəs Allah mələklərin və ruhların pərvərdigarıdır. Ondan sonra bütün xoruzlar qanadlarını çırparaq həmin sözləri təkrar edirlər”. (əl-ehtiyac, cild 1, səh 228). Bu hədis ikinci şəhadətdən sonra vilayətə şəhadət verməyi, xüsusi ilə namaz vaxti vurğulamağı təsdiq edir.
    Hədisdə buyurulmuşdur: Həzrəti Fatimə (s) doğulduqdan sonra tovhidə və atasının risalətinə şəhadət verməklə yanaşı öz həyat yoldaşının bütün insanların ağası, övladlarının isə cavanların ağası olması barədə şəhadət vermişdir. (Məcalisi Şeyx Səduq, səh 476, 87-ci məclis).
    Mərhum şeyx Tusi rəvayət nəql etmişdir ki, həzrət imam Məhdi (ə.c.) anadan olan zaman ikinci şəhadəti dedikdən sonra buyurmyuşdur: “Həqiqətən möminlərin əmiri olan Əli (ə) haqdır” (Biharul ənvar, cild 1, səh 20, əz qeybəti şeyx Tusi, İstabul vəsiyyə Məsudi, səh 220).
    Ölüm ayağında üçüncü şəhadəti demək
    “Fiqhi Rza” kitabında qeyd olumuşdur ki, bir şəxsin ölüm vaxtı yaxınlaşdıqda ona həmin halda deyin: “Allahdan başqa Allah yoxdur, Məhəmməd (s) Allahın rəsuludur, Əli (ə) möminlərin əmiridir. Sonra isə məsum imamların adlarını bir-bir sadalayın.” (Camei əhadis şiə, cild 3, səh 195).
    Bu məsələ şiəliyin şəriətindən sayılır. Hədislərin birində buyurulmuşdur ki, imam Baqir (ə) Əkrəməni ölüm ayağında olarkən vilayətə dəvət etmək istədi, lakin buna nail ola bilmədi. Çünki artıq i keçinmişdi. (həmin mənbə, səh 197).
    Tarixdə qeyd olunmuşdur ki, Əhli beytin (ə) misilsiz şairlərindən olan seyid Himyərinin ölüm vaxtı şiələr və nasibilər (Əhli beyti təhqir edənlər) toplanmışdır. Onun üzü gözəl, nurani idi. Birdən üzündə qara nöqtə müşahidə olundu və yavaş-yavaş böyüyüb bütün üzünü tutdu. Şiələr bu mənzərəni görüb narahat olmağa başladılar, nasibilər isə əksinə çox şad oldular. Lakin çox çəkmədi ki, şairin üzündə ağ nöqtə göründü və tədricən böyüyüb bütün üzünü əhatə etdi. Seyyid güldü və dedi: “Allahdan başqa Allah yoxdur, və o haqdır. Şəhadət verirəm ki, Allahın rəsulu olan Məhmməd (s) haqdır. Şəhadət verirəm ki, möminlərin əmiri olan Əli (ə) haqdır” . Şəhadəti dedikdən sonra gözlərini yumub əbədiyyətə qovuşdu.
    Üçüncü şəhadət Allahın iradəsi ilə
    Hədislərin birində buyurulmuşdur: Peyğəmbər (s) üzüyü Əliyə (ə) verdi ki, üzərində Abdullahın oğlu Məhəmmədin adını həkk etdirsin. Həkk edən səhvən Məhəmməd Allahın rəsuludur sözünü həkk etdi. Peyğəmbər (s) bunu qəbul etdi. Sabahı günü gördü ki, üzüyün üzərində yazılmışdır: Əli Allahın vəlisidir. Həzrət təəccübləndi. Cəbrail (ə) həzrətin yanına gəlib dedi: “Ey Məhəmməd (s)! Sən öz istədiyini yazdın, bizdə öz istədiyimizi”. (Misbahul Huda, cild 1, səh 299)
    Bu məzmunda olan başqa hədisi Seyyid Rəzi özünün “Mənaqibi Faxirə” kitabında yazmışdır. Cəbrail buyurmuşdur: “Ey Məhəmməd! İzzət sahibi olan Allah sənə salam göndərir və buyurur: (Sən öz istədiyini göstəriş verdin. Əli (ə) də öz istədiyini göstəriş verdi. Mən də öz istədiyimi yazdım: Əli (ə) Allahın vəlisidir.” (Mədineye müaciz, bax: əl Şəhadətussalisə, səh 335).
    Hər halda bütün bunların zikr olunması açıq şəkildə Allah-təala bu işdən razı qalmasını çatdırır.
    Şübhələrə cavab:
    1. Sadalanan hədislər sənəd baxımından dəlil deyildirrlər.
    Cavab: Müstəhəb əməl üçün sənədin kamil şəkildə zikr olunmasına ehtiyac yoxdur.
    2. Azanda muvalat (bir-birinin ardınca fasiləsiz icra olunması) lazımdır. Çünki şəhadət demək ardıcıllığı pozur.
    Cavab: Azanda muvalat ürfidir, salavat demək kimi bu miqdar fasilə muvalatı pozmur.
    3. Peyğəmbər (s) zamanında azanda ikinci şəhadətə bir şeyin əlavə olunması haram və bidət sayılmşdır.
   
Cavab: Yeni bir şey mənasına olan bidət bütün hallarda haram deyildir. Məlumdur ki, dində nə isə azaltmaq ya çoxaltmaq haramdır. Üçüncü şəhadətin müstəhəb olunması təsdiq olunduqdan sonra bidətə bir yer qalmır.
    4. Üçüncü şəhadər dində hərc–mərcliyə gətirib çıxara bilər. Yəni avam adamlar istədikləri müstəhəb və mubah əməlləri dinə daxil edə bilərlər. Bu da şəri əməllərin məhvinə gətirib çıxara bilər.
    Cavab: Bir çox şəri və qeyri şəri əmrlər vardır ki, onların əməl olunmasında diqqətli olmaq lazımdır və onları cahil adamların öhdəsinə qoymaq olmaz. Namazda hər zikr və duaya icazə verilmişdir, əkbəttə Quran ayələri, hədislər və mrəvayətlər sübut edir ki, azanda üçüncü şəhadətin deyilməsi başqa müstəhəb əməllərlə müqayisə edilə bilməz.
    5. Azanda üçüncü şəhadətin deyilməsi müsəlmanlar arasında ixtilafa gətirib çıxarır. Bu nöqteyi nəzərdən düzgün deyildir.
    Cavab: Şiə başqa məzhəblərdən fərqli olaraq müsəlmanların vəhdtə və birliyinə daha çox əhəmiyyət verir. Əsas hədəflərindən biri də həmin məsələdir. Şübhəsiz bəzi hallarda üçüncü şəhadətin deyilməsi münasib olmazsa təqiyyə halında götürülən digər dini vəzifələr kimi bu da insanın öhdəsindən götürülür. Amma bu nadir olan zəruri məsələlər heç vaxt düşmənlərin və dostların əllərinə bəhanə verməsin. Şiə məzhəbi düşmənlərinin tələsinə düşməmək üçün qərara almışdır ki, Əhli beyt məktəbinin böyük şuarını itirməsin.
    6. Nə üçün üçüncü şəhadət Peyğəmbərin (s) dövründə olmamışdır?
    Cavab: Bu sualın cavabını öndə qeyd etmişdik.
    Birinci; Bu işin icra olunması bəzi hadisələrdə Səlman və Əbuzərin vasitəsi ilə nəql olunmuşdur.
    İkinci; Bu şəhadətin aşkar olunması bəlkə də həzrət Əlinin (ə) fəzilərinin bəyan olması məqamında olduğu üçün daha çox həssasiyyətə səbəb olardı ki, Peyğəmbər (s) onu münasib saymırdı, necə ki, “Təbliğ” ayəsi və “Yovmul-xəmis” hadisəsi bunun nişanələrindəndir.
    Üçüncü; İlahi adət məsləsini və yaranmışların imtahanını nəzərdən qüaçırmaq lazım deyildir. Buna görə də Həzrət Əlinin (ə) imaməti Allahın böyük nişanələrindəndir ki, qəlblərində bəhanə axtarmaq xəstəliyi onların xəstəliyini aradan qaldırır. Buna görə də Quranda “Mütəşabeh” ayələr yazlmışdır. Həzrət Əli (ə) haqqında hansı əzəmətli xəbərdir ki, onun barəsində ixtilaf salmamış olsunlar. Qısası əgər bu məsələ minarələrdə açıq şəkildə bəyan olunsaydı, Allahın adəti ilə müxalifətçilik olacaqdır. Bu diqqət olunması mühüm oln bir məsələdir.
   

   Müəllif: Seyid Məhəmməd Nəcəfi

Tərcümə etdi: Seyid Nazim Ocaqov

islammektebi.org

  [Təhlil] | Oxunub: 1256 | Müəllif: Administrator |
Şərh sayı: 0

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
İstifadəçi girişi
Təqvim
«  May 2009  »
B.e.Ç.a.ÇC.a.C.Ş.B.
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Axtarış
Dost saytlar
Sayğac

Online: 1
Qonaqlar: 1
İstifadeçiler: 0
Müstəqil İslam saytı © 2021
Təklif və iradlar üçün: islamiyyet@bk.ru

 Materiallardan istifadə edərkən istinad zəruridir!
Sayt 7 Rəcəb (22 iyul) 1428-ci ildən (2007) fəaliyyət göstərir.

Конструктор сайтов - uCoz